Праваабаронцы паведамілі ААН пра новы ўказ аб адсочванні дзеянняў у інтэрнэце

08 November 2022, 12:03 PM
Праваабаронцы паведамілі ААН пра новы ўказ аб адсочванні дзеянняў у інтэрнэце

Беларускі Хельсінкскі Камітэт, Human Constanta і міжнародная НДА ў сферы лічбавых правоў Access Now звярнуліся да Рабочай групы ААН па бізнесе і правах чалавека, да Спецдакладчыка ААН па праве на абарону прыватнага жыцця, да Спецдакладчыка ААН па свабодзе выказвання меркаванняў і да Спецдакладчыка па Беларусі па наконт свежага ўказа А. Лукашэнкі № 368 «Аб узаемадзеянні аператараў электрасувязі, пастаўшчыкоў паслуг электрасувязі і ўладальнікаў інтэрнэт-рэсурсаў з органамі, якія ажыццяўляюць аператыўна-вышуковую дзейнасць».

Практыка сачэння праз прамы выдалены доступ да дадзеных тэлекамунікацыйных паслуг (напрыклад, праслухоўванне званкоў, вызначэнне месцазнаходжання) была шырока распаўсюджаная ў Беларусі як мінімум з 2010 года. Аднак новы ўказ інстытуцыяналізуе сачэнне і выводзіць яго на беспрэцэдэнтны ўзровень.

Указ абавязвае анлайн-рэсурсы, такія як паштовыя правайдэры, месэнджэры, інтэрнэт-крамы, службы таксі і каршэрынгу, захоўваць дадзеныя аб карыстальніках і прадастаўляць уладам прамы выдалены доступ да такіх дадзеных. Гэта азначае, што цяпер праваахоўныя органы і спецслужбы могуць атрымліваць і супастаўляць тэлекамунікацыйныя дадзеныя з дадзенымі анлайн-сэрвісаў. Гэтыя паўнамоцтвы не абмежаваныя ніякімі разумнымі гарантыямі і не могуць быць аспрэчаныя ў судзе ў сілу іх утоенага характару і практычнай немагчымасці забяспечыць сёння справядлівы судовы разгляд у беларускіх судах.

Выданне Указа непасрэдна парушае абавязацельствы Беларусі ў галіне правоў чалавека, а менавіта права на свабоду ад адвольнага або незаконнага ўмяшання ў прыватнае жыццё і перапіску (артыкул 17 Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах) і права на свабоду выказвання меркаванняў, уключаючы права прытрымлівацца свайго меркавання ( артыкул 19 Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах).

Акрамя гэтага, накладанне такіх абавязацельстваў на беларускія кампаніі ІКТ сектара і пастаўшчыкоў анлайн-паслуг азначае, што ўсе аператары сувязі і пастаўшчыкі паслуг сувязі, а таксама ўладальнікі інтэрнэт-рэсурсаў будуць мець дачыненне да парушэння правоў сваіх кліентаў, калі яны будуць выконваць Указ. Гэта значыць, гэты ўказ - чарговая сітуацыя ўцягвання дзяржавай бізнесу ў парушэнне правоў чалавека. Такая сітуацыя супярэчыць стандарту Кіруючых прынцыпаў ААН 2011 г. па бізнесе і правах чалавека і таксама абавязацельствам дзяржавы па стварэнні ўмоў для захавання правоў чалавека для прыватных актараў, якія дзейнічаюць пад яе юрысдыкцыяй.

У сувязі з гэтым, акрамя іншага, праваабаронцы асабліва просяць Рабочую групу ААН па бізнесе і правах чалавека:

  • звярнуцца да «БелГІЭ» (унітарнае прадпрыемства па нагляду за электрасувяззю, уладальнік і аператар сістэмы сачэння ў адпаведнасці з Указам) і акцэнтаваць іх увагу, што выкананне Указа прывядзе да масавых парушэнняў правоў чалавека;

  • звярнуцца да Міжнароднага саюза электрасувязі, які працуе з Беларуссю праз Міністэрства сувязі і інфарматызацыі і "Белтэлекам" - адну з трох дзяржаўных ІКТ-кампаній, якія валодаюць эксклюзіўным правам (дэ-факта дзяржаўнай манаполіяй) на пропуск міжнароднага трафіку ў Беларусь, з патрабаваннем выкарыстоўваць рычагі свайго партнёрства і паведаміць "Белтэлекам" аб непрымальнасці такіх дзеянняў;

  • зрабіць зварот да бізнэсу, які працуе ў/з Беларуссю з заклікам надаваць асаблівую ўвагу належнай абачлівасці ў галіне правоў чалавека (human rights due diligence) для выяўлення, ліквідацыі і/або мінімізацыі рызык для правоў чалавека, якія ўзнікаюць у выніку іх дзейнасці ў рэгіёне; а таксама з заклікам забяспечыць празрыстасць сваёй палітыкі і выканання запытаў уладаў на доступ да дадзеных карыстальнікаў.

       

Гэта азначае, што:

  • кампаніі, якія атрымліваюць такія запыты, павінны ўстрымлівацца ад іх выканання, калі законы, на якіх заснаваны запыты, не адпавядаюць прыдатным стандартам у галіне правоў чалавека;

  • кампаніям трэба пазбягаць захоўвання дадзеных на беларускіх серверах, улічваючы незаконнае ўмяшанне ў недатыкальнасць прыватнага жыцця з боку беларускіх уладаў;

  • кампаніі павінны захоўваць інфармацыю аб такіх запытах і адказах урада і ўключаць інфармацыю аб такіх запытах у свае справаздачы аб празрыстасці.

Таксама Беларускі Хельсінкскі Камітэт і Human Constanta асобна звярнуліся непасрэдна да Міжнароднага саюза электрасувязі з такімі ж патрабаваннямі, а таксама з патрабаваннем спыніць любое фінансаванне і/або супрацоўніцтва з "БелГІЭ" і "Белтэлекам".

Больш дэталяў пра “лічбавае сачэнне” і анлайн-цэнзуру ў нядаўняй сумеснай справаздачы Access Now и Human Constanta Digital dictatorship: authoritarian tactics and resistance in Eastern Europe and Central Asia.  

Артыкул з сайта БХК

See more news

Кансультацыі для актывістаў па тэме лічбавай бяспекі
19 October 2022, 9:07 AM
Кансультацыі для актывістаў па тэме лічбавай бяспекі
Беларуская нацыянальная платформа форуму грамадзянскай супольнасьці разам з партнёрамі абвяшчае пра магчымасць кансультатыўнай падтрымкі для актывістаў грамадзянскай супольнасці па тэме лічбавай бяспекі.
Что будет с вашим конфискованным телефоном в Следственном комитете, или Стоит ли бояться «Мобильного криминалиста»?
22 February 2022, 11:40 AM
Что будет с вашим конфискованным телефоном в Следственном комитете, или Стоит ли бояться «Мобильного криминалиста»?
Следственный комитет купил программно-аппаратный комплекс «Мобильный криминалист», чтобы извлекать информацию со смартфонов и компьютеров. Школа цифровой безопасности DSS375 Беларуского дома прав человека рассказывает, несет ли эта покупка новые риски и для кого может быть опасна.
Што будзе з вашым канфіскаваным тэлефонам у Следчым камітэце, або Ці варта баяцца «Мабільнага крыміналіста»
21 February 2022, 10:21 AM
Што будзе з вашым канфіскаваным тэлефонам у Следчым камітэце, або Ці варта баяцца «Мабільнага крыміналіста»
Следчы камітэт купіў праграмна-апаратны комплекс «Мабільны крыміналіст», каб выцягваць інфармацыю са смартфонаў і камп'ютараў. Школа лічбавай бяспекі DSS375 Беларускага дома правоў чалавека расказвае, ці небяспечна гэта.
4 способа, которыми международное сообщество может защитить беларусских гражданских активистов
08 September 2021, 1:20 PM
4 способа, которыми международное сообщество может защитить беларусских гражданских активистов
Международная правозащитная организация Access Now, которая защищает свободу слова и цифровые права, сделала подборку действий, которые международное сообщество может сделать, чтобы защитить белорусское гражданское общество в Интернете и за его пределами.

Атрымаць падтрымку

Мы б хацелі пачуць, як Беларускі Дом правоў чалавека можа падтрымаць вашу арганізацыю.

Аказаць падтрымку

Дому правоў чалавека імя Барыса Звозскава і яго дзейнасці