Вызваліць палітвязняў і правесці расследаванні. Вярхоўны камісар ААН выступіла з дакладам пра Беларусь

19 April 2022, 7:49 AM
Вызваліць палітвязняў і правесці расследаванні. Вярхоўны камісар ААН выступіла з дакладам пра Беларусь

Фота: FABRICE COFFRINI / AFP

На 49-й сесіі Савета па правах чалавека ААН Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Мішэль Бачэлет прадставіла даклад "Сітуацыя з правамі чалавека ў Беларусі напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і пасля іх". Ён утрымлівае агляд сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі ў сувязі з выбарамі 9 жніўня 2020 года, уключаючы адвольныя затрыманні, катаванні і іншыя жорсткія, нялюдскія ці прыніжальныя годнасць віды абыходжання, адмову эфектыўна расследаваць заявы пра такія парушэнні і невыкананне правоў на належную прававую працэдуру і справядлівы судовы разгляд.

Вярхоўны камісар уключыла абноўленую інфармацыю пра крытычныя падзеі і інцыдэнты, наконт якіх яе расследаванне сабрала, абагульніла, захавала і прааналізавала інфармацыю і доказы дзеля таго, каб садзейнічаць прыцягненню да адказнасці вінаватых і правасуддзю для ахвяр.

Летась у сваёй рэзалюцыі 46/20 Савет па правах чалавека прасіў Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека адсочваць і паведамляць звесткі пра сітуацыю з правамі чалавека ў Беларусі перад прэзідэнцкімі выбарамі 2020 года і пасля іх, а таксама правесці ўсебаковае расследаванне ўсіх меркаваных парушэнняў правоў чалавека, здзейсненых у Беларусі з 1 траўня 2020 года. Савет таксама даручыў Вярхоўнаму камісару прадставіць папярэднюю вусную абноўленую інфармацыю на ягонай 48-й сесіі і ўсёабдымны пісьмовы даклад на ягонай 49-й сесіі. У адпаведнасці з гэтым мандатам Вярхоўны камісар стварыла групу па вывучэнні сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі з сакратарыятам, які базуецца ў Жэневе. 19 траўня 2021 года Вярхоўны камісар прызначыла трох экспертаў для аказання ёй дапамогі ў выкананні бягучага мандата: Карынну Маскаленку (Расійская Федэрацыя), С'юзан Базілі (Канада) і Марка Міланавіча (Сербія).

Беларусь не палічыла прадуктыўным і магчымым якое-небудзь узаемадзеянне з УВКПЧ у межах выканання ім мандата па рэзалюцыі 46/20: на думку беларускага МЗС, рэзалюцыя заснаваная на варожым падыходзе і не мае нічога агульнага з рэальнай сітуацыяй у краіне.

"Беларусь, з'яўляючыся адной з дзяржаў-заснавальніц Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, бярэ ўдзел у большасці міжнародных інструментаў па правах чалавека, прызнае прыярытэт агульнапрызнаных прынцыпаў міжнароднага права і забяспечвае адпаведнасць ім нацыянальнага заканадаўства. Наша краіна, застаючыся прыхільнай выкананню сваіх міжнародных абавязанняў у галіне правоў чалавека, па-ранейшаму адкрытая для УВКПЧ у мэтах узаемавыгадных кантактаў па-за межамі палітызаваных рашэнняў СПЧ", — было адзначана ў адной з заяваў.

Тым не менш, эксперты УВКПЧ падрыхтавалі даклад, які заснаваны галоўным чынам на інфармацыі, атрыманай падчас 145 гутарак (з 95 мужчынамі, 49 жанчынамі і адным дзіцем мужчынскага полу), праведзеных як асабіста, гэтак і дыстанцыйна. З шырокім колам пацярпелых, сведак, адвакатаў, прадстаўнікоў няўрадавых арганізацый і іншых зацікаўленых бакоў былі праведзены асабістыя сустрэчы ці аддаленыя размовы.

Істотную дапамогу працэдуры ААН аказала IAPB  Міжнародная платформа для Беларусі па прыцягненні да адказнасці вінаватых, у Кіроўны камітэт якой на правах сустаршыні ўваходзіць Праваабарончы цэнтр "Вясна". Платформа, мэтай якой з'яўляецца збор, апрацоўка, праверка і захоўванне інфармацыі, дакументацыі і доказаў сур'ёзных парушэнняў міжнароднага права ў галіне правоў чалавека, здзейсненых у Беларусі перад прэзідэнцкімі выбарамі ў 2020 годзе і ў перыяд пасля іх, збірала і працягвае збіраць дакументацыю, якая будзе выкарыстоўвацца падчас любых будучых незалежных крымінальных расследаванняў і судовых разглядаў у адпаведнасці са стандартамі міжнароднага права ў нацыянальных, рэгіянальных ці міжнародных судах і трыбуналах, якія валодаюць ці могуць у будучыні валодаць юрысдыкцыяй у дачыненні да гэтых злачынстваў у адпаведнасці з міжнародным правам.

УВКПЧ адзначыла, што ў цяперашні час унутры краіны адсутнічаюць эфектыўныя сродкі прававой абароны ні для беларусаў, якія зведалі непатрэбнае ўжыванне сілы ў перыяд з 9 па 14 жніўня 2020 года, ні для дзясяткаў тысяч жанчын, мужчын і дзяцей, якія былі адвольна арыштаваныя, зазналі катаванні і нялюдскае ці прыніжальнае годнасць абыходжанне і пазбаўленне правоў на належную прававую працэдуру і справядлівы судовы разгляд.

УВКПЧ заявіла, што крымінальныя расследаванні былі распачатыя прынамсі ў чатырох кампетэнтных юрысдыкцыях за межамі Беларусі ў сувязі з парушэннямі правоў чалавека і патэнцыйнымі міжнароднымі злачынствамі, зробленымі ў Беларусі. У гэтай сувязі вельмі важна, каб высілкі па зборы, дакументаванні і захаванні доказаў парушэнняў працягваліся з мэтай садзейнічання будучым працэсам прыцягнення да адказнасці.

Вярхоўны камісар рэкамендавала ўраду Беларусі, апроч іншага:

  • неадкладна вызваліць усіх зняволеных, асуджаных паводле палітычных матываў, і спыніць усе іншыя парушэнні правоў чалавека, якія працягваюць адбывацца і паказаныя ў цяперашнім дакладзе, уключаючы сістэматычныя рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці, незалежных сродкаў масавай інфармацыі і апазіцыйных груп, і ўстрымлівацца ад здзяйснення такіх парушэнняў у будучыні;

  • неадкладна ініцыяваць эфектыўныя, празрыстыя і незалежныя расследаванні ўсіх дапушчаных у мінулым парушэнняў правоў чалавека, якія могуць быць кваліфікаваныя як злачынствы паводле нацыянальнага ці міжнароднага права, уключаючы масавыя адвольныя арышты і затрыманні, катаванні і іншыя віды жорсткага абыходжання, а таксама гендарны аспект любых такіх злачынстваў і забяспечыць, каб расследаванні маглі ахопліваць увесь ланцужок інстанцый, якія могуць несці індывідуальную крымінальную адказнасць;

  • прадаставіць поўнае пакрыццё, уключаючы кампенсацыю, рэстытуцыю, рэабілітацыю, належныя формы сатысфакцыі і гарантыі непаўтарэння ўсім ахвярам парушэнняў правоў чалавека ў адпаведнасці з міжнародным і ўнутрыдзяржаўным заканадаўствам;

  • правесці структурныя рэформы, якія могуць забяспечыць поўную рэалізацыю права на ўдзел у дзяржаўных справах і іншых адпаведных грамадзянскіх і палітычных правоў, уключаючы свабоду выказвання меркаванняў, мірных сходаў і асацыяцый, для ўсіх беларусаў.

Паводле сайта "Вясны"

See more news

«Ніхто не зразумее ўцекача лепш, чым іншы ўцякач»
14 August 2022, 3:36 PM
«Ніхто не зразумее ўцекача лепш, чым іншы ўцякач»
Сусветная арганізацыя супраць катаванняў (ОМСТ) узяла інтэрв'ю ў беларускага актывіста Арцёма Беляя, палітычнага ўцекача, які цяпер дапамагае ўцекачам з Украіны.
«Артыкул 19»: Беларусь праз два гады пасля фальсіфікацыі выбараў: мужнасць, стойкасць і непакорлівасць
09 August 2022, 12:47 PM
«Артыкул 19»: Беларусь праз два гады пасля фальсіфікацыі выбараў: мужнасць, стойкасць і непакорлівасць
У другую гадавіну пратэстаў праваабарончая арганізацыя «Артыкул 19» падтрымлівае мужны народ Беларусі, які працягвае ўпарта змагацца за дэмакратыю і свабоду, нягледзячы на бесперапынныя рэпрэсіі.
«Міліцыя забрала нават мой заручальны пярсцёнак»
09 August 2022, 10:05 AM
«Міліцыя забрала нават мой заручальны пярсцёнак»
Сусветная арганізацыя супраць катаванняў (ОМСТ) зрабіла вялікі матэрыял пра Змітра Хведарука, затрыманага і збітага за ўдзел ў пратэстах у 2020 годзе.
«Репортеры без границ»: Как выживают беларусские журналисты спустя два года после выборов
08 August 2022, 5:29 PM
«Репортеры без границ»: Как выживают беларусские журналисты спустя два года после выборов
Правозащитная организация «Репортеры без границ» сделала большой материал про то, как беларусским журналистам приходится менять методы работы, чтобы их голоса оставались слышны.

Атрымаць падтрымку

Мы б хацелі пачуць, як Беларускі Дом правоў чалавека можа падтрымаць вашу арганізацыю.

Аказаць падтрымку

Дому правоў чалавека імя Барыса Звозскава і яго дзейнасці