«Не будзе АБСЕ, ну дык што?» Хто будзе назіраць за выбарамі* ад місіі СНД

Ужо на наступным тыдні пройдзе адзіны дзень галасавання, падчас якога прапануюць выбраць дэпутатаў у парламент і мясцовыя саветы. Сачыць за выкананнем стандартаў гэтым разам будзе абмежаванае кола міжнародных назіральнікаў: без АБСЕ, але з удзелам дэлегатаў з краін СНД. У місію назіральнікаў СНД па маніторынгу за выбарамі* ў Беларусі ўжо зарэгістравалі 186 чалавек – хаця планавалі каля 150 чалавек. "Люстэрка" распавяло, што за людзі будуць назіраць за выбарамі ў Беларусі.

Як адзначыў кіраўнік штаба місіі назіральнікаў ад Садружнасці Леанід Анфімаў, краіны СНД праяўляюць вялікую цікавасць да маючых адбыцца выбараў у Беларусі, "людзі хочуць на ўласныя вочы пераканацца, наколькі спакойна ў краіне жывецца простаму грамадзяніну".

Леанід Анфімаў заявіў, што беларускі парламент "будзе прызнаны легітымным і без місіі назіральнікаў АБСЕ".

"Мы, напэўна, залішне фетышызуем АБСЕ з яе інстытутамі. Не будзе АБСЕ, ну дык што? Ці яе зняволення для нас ісціна ў апошняй інстанцыі? Урэшце, выбары мы ў нашай краіне праводзім не для Еўропы, не для Амерыкі. Мы іх праводзім для сябе, для свайго народа", – сказаў Анфімаў. 

У склад місіі ўвайшлі кіраўнікі і члены цэнтральных выбарчых камісій краін СНД, прадстаўнікі дзяржаўных органаў і кіраўнікі шэрагу дзяржаўных органаў, дэпутаты парламентаў. Да рэдакцыі "Люстэрка" патрапіў спіс з 77 назіральнікаў СНД. Прычым 31 з іх — гэта беларусы, якія прадстаўляюць сакратарыят і выканаўчы камітэт СНД. Некаторыя з іх заслугоўваюць асобнага згадвання. Так, Леанід Анфімаў, першы намеснік генеральнага сакратара Выканкама СНД, з 2014 па 2020 год узначальваў Камітэт дзяржкантролю, а перад працай у КДК быў намеснік кіраўніка Адміністрацыі Лукашэнкі. Таксама ў спісе ад выканкама СНД — саветніца выканаўчага камітэта Ірына Цаліковец. У 2020-м яна была сябрам Цэнтральнай выбарчай камісіі.

Ёсць назіральнікі са стажам. Так, яшчэ адзін саветнік Выканкама СНД Алег Кулеба шмат гадоў працаваў за мяжой. Напрыклад, ён назіраў за выбарамі ва Узбекістане ў 2019, 2015 і 2004 гадах, парламенцкімі ў Кыргызстане ў 2020-м. таксама Кулеба быў назіральнікам на пазачарговых выбарах прэзідэнта ў Казахстане ў 2022-м.

Ёсць тыя, хто ўжо працаваў на беларускіх выбарах. Напрыклад, Яўген Казяк уваходзіў у місію ад СНД на прэзідэнцкіх выбарах у 2020 годзе. Васіль Астрэйка займаў тую ж пазіцыю на парламенцкіх у 2016 годзе. І ў абодвух выпадках місія ад СНД, якую ўзначальвае генеральны сакратар СНД расеец Сяргей Лебедзеў, не знайшла парушэнняў. У 2020-м назіральнікі "не выявілі фактаў, якія ставяць пад сумнеў легітымнасць выбараў у Беларусі", а электаральную кампанію 2016 года Лебедзеў і зусім называў "дэмакратычнай і празрыстай".

Некаторыя прадстаўнікі беларускай дэлегацыі самі сядзелі ў дэпутацкім крэсле. Гэта Алена Шамаль (уваходзіла ў Палату прадстаўнікоў з 2008 па 2012 год) і Віталь Бусько (быў членам парламента з 2012 па 2016-ы).

На другім месцы па колькасці членаў назіральнай місіі Расія — 26 чалавек. Сярод іх прадстаўнікі сакратарыята і міжнароднай парламенцкай асамблеі СНД, парламенцкага сходу саюза Беларусі і Расіі. А таксама — старшыня выбарчай камісіі Ленінградскай вобласці Міхаіл Лебядзінскі.

Акрамя гэтага, прыедуць назіральнікі з:

• Азербайджана, Арменіі і Казахстана (ад трох краін у місію ўвайшлі члены ЦВК);

• Кыргызстана (адзіны дэлегат з гэтай краіны — супрацоўнік Выканкама СНД);

• КНР (трое членаў місіі з гэтай краіны-супрацоўнікі рэгіянальнай антытэрарыстычнай структуры Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва);

• Таджыкістана (акрамя прадстаўнікоў ЦВК і СНД прыедзе памочнік прэзідэнта гэтай краіны Зарыф Алізада);

• Туркменістана (у дэлегацыю ўвайшлі супрацоўнікі ЦВК);

• Узбекістана (назіраць за выбарамі будуць супрацоўнікі Выканкама СНД).

"Праваабаронцы за свабодныя выбары"